Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cơ bản

Cập nhật đến 06/2026

Bài viết tập trung vào cách đọc dòng tiền trong doanh nghiệp, phục vụ chuyên mục accounting dạng chia sẻ kiến thức. Khi lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ chính thức, cần đối chiếu Luật Kế toán 88/2015/QH13, chuẩn mực kế toán Việt Nam, chế độ kế toán đang áp dụng và chính sách phân loại dòng tiền của đơn vị.

Kiến thức chính

Vì sao có lãi vẫn thiếu tiền?

Lợi nhuận được tính theo nguyên tắc kế toán, không chỉ dựa trên tiền thu chi. Doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu nhưng chưa thu tiền, ghi nhận chi phí khấu hao nhưng không chi tiền trong kỳ, hoặc mua thêm hàng tồn kho làm tiền giảm trước khi hàng được bán.

Vì vậy, báo cáo kết quả kinh doanh trả lời "kỳ này lãi hay lỗ", còn báo cáo lưu chuyển tiền tệ trả lời "tiền đến từ đâu và đi đâu".

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh

Đây là dòng tiền từ hoạt động chính: thu tiền bán hàng, trả tiền nhà cung cấp, trả lương, nộp thuế, trả chi phí hoạt động. Dòng tiền kinh doanh dương ổn định thường là tín hiệu tốt vì doanh nghiệp tạo tiền từ hoạt động cốt lõi.

Nếu lợi nhuận dương nhưng dòng tiền kinh doanh âm, cần kiểm tra phải thu, tồn kho, trả trước hoặc các khoản phải trả.

Dòng tiền từ hoạt động đầu tư

Nhóm này phản ánh mua bán tài sản cố định, đầu tư dài hạn hoặc thu hồi đầu tư. Dòng tiền đầu tư âm không nhất thiết xấu nếu doanh nghiệp đang mở rộng năng lực sản xuất. Nhưng cần xem khoản đầu tư có phù hợp kế hoạch và khả năng tài chính không.

Dòng tiền từ hoạt động tài chính

Nhóm này liên quan đến vay, trả nợ vay, góp vốn, chia cổ tức hoặc phân phối lợi nhuận. Nếu tiền tăng chủ yếu do vay nợ, cần kiểm tra áp lực trả nợ trong các kỳ sau.

Ví dụ

Doanh nghiệp có lợi nhuận sau thuế 300 triệu đồng nhưng tiền trong kỳ giảm 200 triệu đồng. Nguyên nhân có thể là:

• Phải thu khách hàng tăng 400 triệu vì bán chịu nhiều.
• Hàng tồn kho tăng 250 triệu để chuẩn bị mùa bán hàng.
• Khấu hao 100 triệu làm giảm lợi nhuận nhưng không làm giảm tiền.
• Doanh nghiệp vay thêm 200 triệu nhưng trả nợ cũ 150 triệu.

Kết luận không thể chỉ dựa vào lợi nhuận. Cần xem dòng tiền kinh doanh âm vì tăng trưởng có kiểm soát hay vì công nợ khó thu và tồn kho chậm bán.

Cách đọc nhanh

1. Kiểm tra tiền đầu kỳ, tiền cuối kỳ và mức tăng giảm.
2. Xem dòng tiền kinh doanh dương hay âm.
3. Nếu dòng tiền kinh doanh âm, tìm nguyên nhân ở phải thu, tồn kho, phải trả, trả trước.
4. Xem dòng tiền đầu tư có liên quan đến mua tài sản hoặc đầu tư dài hạn không.
5. Xem dòng tiền tài chính có đến từ vay nợ, góp vốn hay trả nợ.
6. Đối chiếu tiền cuối kỳ với bảng cân đối kế toán.

Ghi chú dễ nhầm

• Dòng tiền âm không luôn xấu; có thể do doanh nghiệp đầu tư mở rộng.
• Dòng tiền dương không luôn tốt; có thể do vay thêm hoặc kéo dài công nợ phải trả.
• Khấu hao làm giảm lợi nhuận nhưng không phải khoản chi tiền trong kỳ.
• Tăng phải thu làm lợi nhuận có thể cao nhưng tiền chưa về.
• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cần đọc cùng bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh.

Điểm nên rà soát trong doanh nghiệp

Kế toán nên đối chiếu tiền cuối kỳ trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ với bảng cân đối kế toán và sổ phụ ngân hàng. Nếu dòng tiền kinh doanh âm trong khi lợi nhuận dương, cần giải trình biến động phải thu, tồn kho, phải trả, trả trước và các khoản không dùng tiền như khấu hao. Đây là phần chủ doanh nghiệp thường cần hơn một con số lợi nhuận thuần.