HSK1: Phát âm Pinyin và thanh điệu

Mục tiêu bài học

Sau bài này, bạn cần làm được 5 việc:

1. Hiểu một âm tiết tiếng Trung gồm thanh mẫu, vận mẫu và thanh điệu.
2. Đọc được các âm HSK1 thường gặp như nǐ, hǎo, wǒ, shì, xué, qù.
3. Phân biệt 4 thanh chính và thanh nhẹ.
4. Nhận ra các lỗi phát âm phổ biến của người Việt.
5. Có một quy trình luyện nghe - nói Pinyin mỗi ngày.

Đây là bài tổng hợp. Nếu bạn thấy phần nào khó, hãy quay lại học kỹ 3 bài nền: thanh mẫu, vận mẫu và bốn thanh điệu.

Cấu trúc một âm tiết Pinyin

Một âm tiết tiếng Trung thường có dạng:

thanh mẫu + vận mẫu + thanh điệu

Ví dụ:

Không phải âm tiết nào cũng có đủ thanh mẫu. Ví dụ ài (爱 - yêu) không có thanh mẫu trong 21 thanh mẫu chính.

Những âm HSK1 cần ưu tiên

Người mới không cần học mọi âm cùng một lúc. Hãy ưu tiên các âm xuất hiện nhiều trong câu cơ bản:

Mỗi từ nên học theo bộ 3: chữ Hán, Pinyin, nghĩa. Nếu chỉ nhớ nghĩa mà quên thanh điệu, khi nói rất dễ sai.

Thanh mẫu: đọc đúng phụ âm đầu

Các nhóm cần luyện trước:

Nhóm bật hơi và không bật hơi

Bật hơi nghĩa là có luồng hơi rõ khi phát âm. Hãy đặt tay trước miệng. Nếu đọc p, t, k, q, ch, c mà tay không cảm thấy hơi, bạn đang đọc quá nhẹ.

Nhóm uốn lưỡi

Không cần uốn lưỡi quá sâu. Chỉ cần nâng đầu lưỡi nhẹ về phía sau lợi trên. Nếu đọc shì giống sì, người nghe có thể hiểu nhầm 是 (là) thành 四 (bốn).

Nhóm j, q, x

Sau j/q/x, chữ u thường là âm ü. Vì vậy qù không đọc như "qu" tiếng Việt.

Vận mẫu: đọc rõ phần nguyên âm

Các vận mẫu HSK1 thường gặp:

Lỗi thường gặp là đọc vận mẫu quá giống tiếng Việt. Ví dụ hǎo không phải "hảo" y hệt tiếng Việt; âm ao là một chuyển động liền từ a sang o.

Thanh điệu: phần quyết định người nghe có hiểu không

Ví dụ HSK1:

Chú ý 你好: viết là nǐ hǎo, nhưng khi nói, âm đầu thường nghe gần ní vì hai thanh 3 đứng cạnh nhau.

Các biến thanh cần biết ở HSK1

Hai thanh 3 đứng cạnh nhau

Bạn không cần đổi cách viết Pinyin trong bài, nhưng khi đọc phải đọc tự nhiên theo biến thanh.

不 trước thanh 4

不 là bù, nhưng trước thanh 4 sẽ đọc thành bú.

Đây là điểm rất thực tế vì 不 xuất hiện liên tục trong hội thoại.

Hội thoại luyện phát âm

Đọc chậm, chú ý thanh điệu:

Khi luyện, đừng đọc một lần rồi bỏ qua. Hãy làm 3 lượt:

1. Nghe mẫu hoặc tự đọc thật chậm.
2. Đánh dấu các âm khó: sh, x, q, thanh 3.
3. Ghi âm lại và nghe xem câu có đều thanh không.

Bài luyện phân biệt âm

sh và s

Đọc câu:

我是老师。
Wǒ shì lǎoshī.
Tôi là giáo viên.

q và ch

q không uốn lưỡi, ch uốn lưỡi. Nếu bạn đọc hai âm này giống nhau, cần quay lại luyện vị trí lưỡi.

ü

Môi tròn như đọc u, nhưng lưỡi gần vị trí đọc i. Đừng đọc qù thành "cu".

Quy trình luyện 15 phút mỗi ngày

Không cần luyện quá lâu một lần. Điều cần là ngày nào cũng sửa một chút.

Ghi chú dễ nhầm

• shi không đọc như si.
• qu không đọc như "qu" tiếng Việt.
• Thanh 3 trong câu thường không đọc đầy đủ như khi đứng một mình.
• Thanh nhẹ phải nhẹ thật; xièxie, māma, shénme không đọc hai âm nặng bằng nhau.
• Đừng đọc nhanh để che lỗi. Đọc chậm mà đúng trước.

Lời khuyên trực diện

Nếu bạn mới học, đừng cố học quá nhiều từ trước khi phát âm ổn. 100 từ phát âm sai sẽ khó sửa hơn 30 từ phát âm đúng. Hãy lấy 2 tuần đầu để sửa Pinyin nghiêm túc. Sau đó học từ vựng và mẫu câu sẽ nhẹ hơn rất nhiều.